คำนำ บทสวดแจงแปล แปลโดยอรรถและโดยยกศัพท์ โดย ท.ธีรานันท์

 

คำนำ บทสวดแจงแปล

====================================

สำนักงานราชบัณฑิตยสภา (โดย สำรวย นักการเรียน) ได้ให้คำอธิบาย สวดแจง ว่าดังนี้

คำว่า แจง หมายถึง การนำความเป็นมาของการสังคายนาหรือการชำระสอบสวนจัดหมวดหมู่คำสอนในพระพุทธศาสนามาอธิบายขยายความ ซึ่งการสังคายนาที่นำมาแจงหรืออธิบายนั้นจะเป็นการสังคายนา ครั้งที่  ในการ แจง นั้น มี (1) เทศน์แจง (2) สวดแจง

 (1) เทศน์แจง คือ การที่พระสงฆ์ 3 รูปแสดงความเป็นมาของการสังคายนา ครั้งที่ 1 กล่าวคือ สมมุติรูปหนึ่งเป็นพระมหากัสสปะ เป็นผู้ซักถาม สมมุติรูปหนึ่งเป็นพระอุบาลี เป็นผู้ตอบในเรื่องของพระวินัยปิฎก และสมมุติอีกรูปหนึ่งเป็นพระอานนท์ เป็นผู้ตอบในเรื่องพระสุตตันตปิฎก แต่ต่อมาลดเหลือเพียง 1 รูปก็มี

(2) สวดแจง คือ การที่พระสงฆ์จำนวนอย่างน้อย 25 รูปสาธยายบทมาติกาพระวินัย บทมาติกาพระสูตร และบทมาติกาพระอภิธรรม

สังคายนา ครั้งที่ 1 มีประวัติความเป็นมา คือ เมื่อพระพุทธองค์เสด็จดับขันธปรินิพพานได้ ๗ วัน พระมหากัสสปะทราบข่าว บรรดาภิกษุทั้งหลายในคณะของท่านร้องไห้เศร้าโศก แต่พระสุภัททะผู้บวชเมื่อแก่ได้ห้ามภิกษุเหล่านั้นมิให้เสียใจร้องไห้ เพราะต่อไปนี้จะทำอะไรได้ตามแล้ว ไม่ต้องมีใครคอยมาชี้แนะว่า นี่ผิด นี่ถูก นี่ควร นี่ไม่ควร อีกต่อไป พระมหากัสสปะสลดใจในถ้อยคำของพระสุภัททะ จึงนำเรื่องนี้เสนอที่ประชุมสงฆ์หลังปลงพระพุทธสรีระเสร็จแล้ว และเสนอให้ทำสังคายนาร้อยกรองจัดระเบียบพระธรรมวินัย ที่ประชุมสงฆ์ก็ได้ให้ความเห็นชอบให้จัดประชุมทำสังคายนาขึ้นที่กรุงราชคฤห์ หลังจากนั้นไป 3 เดือน และมีมติคัดเลือกพระอรหันต์ผู้เข้าร่วมทำสังคายนาจำนวน 500 รูป รวมทั้งพระอานนท์ผู้ทรงจำพระธรรมวินัยเป็นเลิศ ซึ่งขณะนั้นยังเป็นพระโสดาบัน

การทำสังคายนา ครั้งที่ 1 นี้ทำที่ถ้ำสัตตบรรณคูหา ข้างภูเขาเวภารบรรพต ใกล้กรุงราชคฤห์ มีพระมหากัสสปะเป็นประธานและเป็นผู้ซักถาม พระอุบาลีเป็นผู้ตอบข้อซักถามทางพระวินัย พระอานนท์ (บรรลุอรหัตผล เป็นพระอรหันต์แล้ว) เป็นผู้ตอบข้อซักถามทางธรรม มีพระเจ้าอชาตศัตรูทรงเป็นผู้อุปถัมภ์ กระทำอยู่ 7 เดือน จึงสำเร็จ

 

สำหรับ “บทสวดแจง” ครอบคลุม 1.พระวินัย 2.พระสูตร 3.พระสังคิณี 4.พระวิภังค์ 5.พระธาตุกถา 6.พระปุคคลบัญญัติ 7.พระกถาวัตถุ 8.พระยมก 9.พระมหาปัฏฐาน ส่วนสำนวนการแปลมี 2 อย่าง คือ แปลโดยอรรถและแปลโดยยกศัพท์

ท.ธีรานันท์